EARS & WAVES

← Geluidsverschijnselen

De Shepardtoon.

Een geluid dat blijft stijgen en toch nooit hoger wordt. Luister naar de eindeloze glijtoon en de eindeloze toonladder, daarna ter vergelijking naar een gewone toonladder, en zie de truc erachter.

Speelt nu Diepe slaap

Luister hoe hij eindeloos stijgt

Tik op een voorbeeld om het af te spelen, en nog een keer om te pauzeren. Geef de stijgende toon een minuut: hij komt nooit ergens aan. Het live-beeld laat zien hoe de tonen onder een curve door schuiven die zelf op zijn plaats blijft.

Hoe de Shepardtoon werkt

Een Shepardtoon is niet één toonhoogte maar meerdere, telkens een octaaf uit elkaar: 55, 110, 220, 440 Hz enzovoort, allemaal tegelijk. Een vaste curve bepaalt hoe luid elke toon is: de middelste luid, de laagste en hoogste zo zacht dat je ze niet hoort. Terwijl alle tonen stijgen, sterft de bovenste weg in de stilte en zwelt onderaan een nieuwe aan.

Je oor volgt elke stap omhoog, maar merkt de overdracht nooit op, dus de toon lijkt eindeloos te klimmen. Roger Shepard maakte in 1964 de versie in stappen; Jean-Claude Risset maakte een paar jaar later de vloeiende, eindeloze glijtoon. Filmcomponisten gebruiken hem voor spanning die nooit oplost, en de eindeloze trap in Super Mario 64 laat hem horen.

Goed om te weten

  • Na 12 stappen van de toonladder van Shepard is elke frequentie terug bij het begin: stap 13 is precies hetzelfde geluid als stap 1.
  • Het werkt doordat het oor elke beweging beoordeelt vanaf de stap ervoor, en elke stap gaat echt omhoog. Wat dubbelzinnig blijft, is bij welk octaaf de toon hoort.
  • Christopher Nolan bouwde de muziek van Dunkirk (2017) rond een Shepardtoon, zodat de spanning tot het einde blijft stijgen.
  • Zijn visuele tegenhanger is de trap van Penrose, de eindeloze trap die M. C. Escher tekende in Klimmen en dalen.
Wat er speeltWat je hoort
Eindeloos stijgende toonTonen die een octaaf uit elkaar liggen, glijden samen omhoog; de bovenste sterft weg terwijl onderaan een nieuwe aanzweltEen klim die nooit eindigt
Toonladder van ShepardHetzelfde in stappen van een halve toon: na 12 stappen staat elke toon precies waar hij begonEen toonladder die maar blijft stijgen
Gewone toonladderEén toon met zijn boventonen, van C4 naar C5 en terugEen stijging, dan een duidelijke daling
Snellere stijgingElke 3 seconden een octaaf in plaats van elke 10Oplopende spanning, zoals in filmmuziek
Wat is een Shepardtoon?

Een auditieve illusie: een geluid van tonen die een octaaf uit elkaar liggen en dat eeuwig lijkt te stijgen of te dalen, omdat de bovenste tonen wegsterven terwijl er onderaan nieuwe aanzwellen.

Wie heeft de Shepardtoon bedacht?

De cognitiewetenschapper Roger Shepard, in 1964. De componist en natuurkundige Jean-Claude Risset maakte later de doorlopend glijdende versie.

Waarom voelt het zo gespannen?

Elk moment klinkt als een aanloop naar iets, en er komt nooit iets. Film- en gamemuziek gebruiken het precies voor dat gevoel.

Mixen

Kies wat je nodig hebt. Start met één tik, pas alles aan en bewaar je eigen mix.

Focustimer

Werk in golven.

Het pomodororitme: focus met rustig geluid in je oren en neem daarna echt pauze. Een zachte bel klinkt bij elke wissel, zodat je nooit op de klok hoeft te kijken. Elke vierde pauze is een lange.

25:00Focus · 1 van 4

Geluid tijdens het werken

Ademen

Vertraag je ademhaling.

Volg de cirkel en het geluid: het zwelt aan als je inademt en zakt weg als je uitademt. Kies een ritme of stel je eigen ritme in, en kies wat eronder speelt.

Klaar

Geluid tijdens het ademen

Ruisgenerator

Ruis in elke kleur, van diepbruin tot helder violet — en alles daartussen.

Bruine ruis
Spectrum · 20 Hz – 20 kHz

Geluidswetenschap

De kleuren van ruis

Dezelfde willekeur, een andere helling. Elke kleur verschuift energie tussen lage en hoge tonen — zo klinkt dat.

Wit

0 dB / octaaf

Gelijke energie op elke frequentie. Omdat we in octaven horen, klinkt het helder en sissend — de klassieke “tv-ruis”.

Roze

−3 dB / octaaf

Gelijke energie in elk octaaf, dus voor het oor klinkt het gelijkmatig. Gestage regen, ritselende bladeren. Een favoriet om je te focussen.

Bruin

−6 dB / octaaf

Diep en warm, als een verre waterval of een vliegtuigcabine. Maskeert stemmen en verkeer zonder enig gesis.

Grijs

Gelijke-luidheidscurve

Gevormd naar hoe ons gehoor werkt, zodat elke toonhoogte even luid lijkt. Gebalanceerd en zacht.

Blauw

+3 dB / octaaf

Het spiegelbeeld van roze: meer hoog dan laag. Luchtig en fris, als een fijne nevel.

Violet

+6 dB / octaaf

Vooral hoge tonen, als sissend water. Wordt soms gebruikt om hoog gepiep te maskeren.

Rustig

Zachte klanken om tot rust te komen: klankschalen, een trage, warme drone en een windgong die zo gestemd is dat elke toon past.

Frequenties

Bekende tonen, elk met een eigen pagina: hoor ze naast elkaar, met eerlijke feiten.

Geluidsverschijnselen

Hoe geluid buigt, verschuift, naklinkt en het oor foppt, en waarom het in de ruimte stil is: hoor het zelf.

Natuur

Thuis, stad & onderweg

Dieren & platteland

Een spinnende kat, walvissen en dolfijnen, een nachtegaal in het donker, koebellen op een zomerweide. Prachtig in stereo.

Voor baby's

Baarmoedergeluiden zijn wat een baby negen maanden lang hoorde: het diepe ruisen van de bloedstroom, en de hartslag.

Gehoor- en speakertests

Controleer je oren, koptelefoon en speakers, elke test op een eigen pagina met een live-beeld.

Oorleeftijd · 60 seconden

Test je oren.

Onze oren verliezen eerst de hoogste tonen, en dat begint al vroeg. Zoek de hoogste toon die je nog hoort en ontdek bij welke leeftijd die meestal past.

  • Koptelefoon op, stille kamer
  • Stel bij de toon van 1 kHz een prettig volume in
  • Zet het niet harder als een toon verdwijnt — daar gaat het juist om
20.000Hz

Hoor je het nog?

Test je oorleeftijd →

Meer gehoortests

Controleer je koptelefoon, ontdek hoe diep de bas van je apparatuur gaat, of speel elke toonhoogte die je wilt.

Koptelefooncheck

Links & rechts

Elk oor moet zijn eigen kant krijgen. Dat is belangrijk voor 8D, binaurale beats en elk stereogeluid hier.

Koptelefoon op en tik dan op een kant.

Bastest

Hoe laag kun je gaan?

Diepe tonen van 200 Hz tot 20 Hz, de ondergrens van het menselijk gehoor. Vooral je speakers of koptelefoon worden hier getest.

Toongenerator

Elke toonhoogte, 20 Hz – 20 kHz

Hz

Begin zacht: hoge tonen en blokgolven worden snel vermoeiend.

Neem het mee naar bed

Een app zonder appstore.

Zet Ears & Waves op je beginscherm en het opent als elke andere app — schermvullend, met een eigen icoon. Alles wat het nodig heeft, staat op je apparaat, dus het blijft spelen in het vliegtuig, in een tent of met wifi uit.

Offlinemodus wordt voorbereid…
  • Werkt offlineGeen streaming. Het geluid wordt altijd op je eigen apparaat berekend.
  • Scherm uitBlijft spelen als je telefoon vergrendeld is. De timer laat het geluid rustig zachter worden.
  • PrivéGeen account, geen advertenties, geen cookies. Je mixen blijven op je apparaat.
Diepe slaap